Neden Minör Akorlar Üzgün ve Majör Akorlar Mutlu?

Yazan: Professor Catherine Loveday

Çeviren: Tuğçe Gül Yeşilyayla

Akorlar müzikte ruhunuzu aydınlatmak veya karartmak için kullanılabilir.

Bir nota dizisi birlikte çalındığında veya söylendiğinde bu bir “akor” olarak tanımlanmaktadır ve bu notaların en basit kombinasyonu bile bir çeşit tanınabilir duyguyu size aktaracaktır. Notaların size herhangi bir duyguyu aktarabilme durumunun neden ve nasıl gerçekleştiği uzun süredir müzisyenler, psikologlar, fizikçiler ve hatta matematikçiler için bir entrika ve tartışma konusu olmuştur.

Basit bir “majör” akor, majör bir gamın (Ing. majör scale) birinci, üçüncü ve beşinci notalarından yapılır. Bununla birlikte majör akor, güvenilir bir şekilde Batılı yetişkinler ve çocuklar tarafından “mutlu bir akor” olarak tanımlanır. Daha sonra orta notayı yarım ton düşürerek (piyanonun solunda bir beyaz veya siyah tuş) genellikle üzgün olarak duyulan “minör” bir akora dönüştürülür.

Bu fenomen doğal dile de yansıyor gibi görünüyor; araştırmalar üzgün konuşmanın minör akorlardan ve mutlu konuşmaların majör akorlardan gelen notaları kullanma eğiliminde olduğunu gösteriyor. Sinirbilimciler aynı zamanda majör ve minör akorların beynin duygu merkezlerinde kendi farklı aktivite modellerini tetiklediğini de gösterdiler.

Bazıları, bunun fiziksel bir temelinin olduğunu da savundu. 19. yüzyılda Alman Bilim İnsanı Hermann von Helmholtz, minör akorların daha karmaşık ses dalgaları yarattığını gösterdi. Bu karmaşık ses dalgaları daha az uyumludurlar ve işlenmesi daha az rahattır.

Fakat bu durum doğası gereği biyolojik bir fenomense o zaman bu algıların tüm kültürlerde evrensel olmasını beklerdik ve bu fenomen yaygın olmasını rağmen durum her zaman böyle değildir. Örneğin kuzeybatı Pakistan’a özgü Khowar ve Kalash yerlileri, minör akorları olumlu duygularla, majör akorları ise olumsuz duygularla ilişkilendirerek Batılı dinleyicilere tam tersi bir model gösterdi.

Yani insanların akorları bu şekilde kullanmaya başlamasının bazı matematiksel ve fiziksel nedenleri olabilir. Araştırma, akorlardaki duyguları duyma eğilimimizin, en azından bir kısmının, kültürümüzün müziğinde ve hatta günlük konuşmada sürekli olarak ortaya çıkan çağrışımlara çok erken ve uzun süreli maruz kalma sonucu öğrenildiğini öne sürüyor.

Referans
[Çeviri Kaynağı]: Loveday, C. (3 Temmuz 2022). Why are minor chords sad and majör chords happy? BBC Science Focus. 
https://www.sciencefocus.com/science/why-are-minor-chords-sad-and-major-chords-happy